Temel İbiş × Sorendy: Yarım Asırlık Boynuz Tarak Ustalığı

Bazı ürünlerin hikâyesi bir üretim bandında değil, küçük bir atölyede başlar. Malzemeyi tanımak, hangi parçanın nasıl şekilleneceğini görmek ve aynı işi yıllar boyunca tekrar ederek el alışkanlığı kazanmak gerekir.

Temel İbiş × Sorendy serisi de böyle bir üretim kültürünün sonucu.

Ordu’nun Aybastı ilçesine bağlı Toygar’da çalışan Temel İbiş, Türkiye’de geleneksel olarak “kemik tarak” adıyla bilinen doğal boynuz tarakların yaşayan ustalarından biri. Baba mesleği olarak öğrendiği tarakçılığı yarım asrı aşan bir süredir sürdürüyor ve üretimine küçük atölyesinde devam ediyor. Ordu Üniversitesi bünyesinde hazırlanan 2020 tarihli akademik saha çalışmasında da Temel İbiş, bölgede manda boynuzundan tarak yapımını sürdüren usta olarak kayıt altına alınmış durumda.

Sorendy için yalnızca ürün değil, üretim kültürü de önemli

Sorendy olarak doğal tarak seçkimizi oluştururken farklı ülkelerde yüksek üretim standardına sahip üreticilerle çalışıyoruz. Fakat doğal tarak dünyasını yalnızca büyük ölçekli üreticilerden ibaret görmüyoruz.

Türkiye’de hâlâ kendi küçük atölyesinde çalışan, malzemesini tanıyan, üretimin farklı aşamalarını kendi eliyle gerçekleştiren ustaların da bu seçkide yer almasının önemli olduğunu düşünüyoruz.

Temel İbiş × Sorendy, bu yaklaşımın bizim için en özel örneklerinden biri.

Bu seri yalnızca yeni bir ürün grubunu değil; Sorendy’nin yerli el işçiliğine, butik üretime ve Türkiye’de giderek daha az rastlanan geleneksel ustalıklara ürün gamı içerisinde alan açma düşüncesini de temsil ediyor.

Bir tarafta uluslararası ölçekte üretim yapan firmalar, diğer tarafta Ordu’da küçük bir atölyede onlarca yıllık bilgiyle çalışan bir usta… Bizce doğal tarak dünyasının gerçek zenginliği tam da bu farklı üretim geleneklerinin bir arada bulunmasında yatıyor.

Aybastı’dan bugüne uzanan bir zanaat

Temel İbiş’in tarakçılıkla ilişkisi yeni değil. 2020 yılında yapılan akademik saha çalışmasında, Temel Usta’nın tarak yapımını baba mesleği olarak tanımladığı ve o tarihte işi yaklaşık 50 yıldır sürdürdüğü belirtiliyor. Aynı çalışmada geçmişte Aybastı çevresinde çok sayıda hanenin tarakçılıkla geçimini sağladığı, zaman içerisinde bu üretimin büyük ölçüde azaldığı da aktarılıyor.

Bugün Temel İbiş’in önemi yalnızca üretmeye devam etmesinden de kaynaklanmıyor. Mart 2026’da Aybastı Halk Eğitimi Merkezi tarafından gerçekleştirilen ziyarette ilçede kurulması planlanan Kemik Tarak Atölyesi Projesi, geleneksel üretimin yeniden canlandırılması ve bu bilgi birikiminin gelecek kuşaklara aktarılması Temel Usta ile birlikte ele alındı.

Ordu Olgunlaşma Enstitüsü de 2026 yılında Temel Usta’nın üretim sürecini yerinde inceleyerek boynuzun temizlenmesi, ısıyla yumuşatılması, düzleştirilmesi, biçimlendirilmesi, diş açılması ve yüzey düzenlemeleri gibi aşamaları kayıt altına aldı.

Dolayısıyla burada yalnızca geçmişten kalmış bir üretim yönteminden değil, bugün hâlâ yaşayan ve aktarılmaya çalışılan bir zanaattan söz ediyoruz.

“Kemik tarak” deniyor, fakat aslında boynuz

Türkiye’de bu ürünler uzun yıllardır kemik tarak adıyla biliniyor. Ancak bu isimlendirme malzemeyi birebir tarif etmiyor. Temel İbiş’in geleneksel yöntemlerle ürettiği tarakların hammaddesi gerçek kemik değil, doğal hayvan boynuzudur.

Doğu Karadeniz Kültür Envanteri, Temel İbiş’in koç ve manda boynuzundan el işçiliğiyle tarak ürettiğini kaydediyor. Sorendy için hazırlanan bu seride öne çıkardığımız modeller ise doğal manda boynuzundan üretiliyor.

Bu nedenle sitemizde “kemik tarak” ifadesini Türkiye’de yerleşmiş ürün adı olarak kullanırken, ürünlerin gerçek malzemesini de açık biçimde doğal boynuz tarak olarak belirtiyoruz. Doğal boynuz tarakların malzeme yapısı ve kullanım kuralları için Kemik Tarak Rehberi yazımızı da inceleyebilirsiniz.

Küçük bir atölyede başlayan üretim

Doğal boynuz, tarak hâline gelmeye hazır standart bir levha olarak gelmez. Hammaddenin seçilmesi, temizlenmesi, uygun biçimde yumuşatılması, düzleştirilmesi, şekillendirilmesi, dişlerinin açılması, zımparalanması ve yüzeyinin son hâline getirilmesi gerekir.

Bu üretim biçiminin sonucunda ortaya çıkan ürün ile tamamen standartlaştırılmış seri üretim bir tarak arasında doğal olarak farklılıklar bulunur. Temel İbiş × Sorendy serisinin karakteri de biraz buradan gelir.

Her tarak kendine ait

Doğal manda boynuzu homojen bir malzeme değildir. Aynı model içerisinde dahi renk tonları, damar yapısı, koyu ve açık bölgeler, doğal desenler, ölçüler ve el işçiliğinden kaynaklanan küçük form farklılıkları görülebilir.

Bu nedenle Temel İbiş üretimi bir tarakta, fabrikada kalıptan çıkan iki üründe olduğu gibi birebir aynı görünümü beklemek doğru değildir.

Her tarak aynı modelin bir örneği olsa da, birebir aynı tarak değildir.

Klasik manda boynuzu tarak

Serinin karakterini en iyi anlatan modellerden biri Temel Usta’nın klasik çift taraflı manda boynuzu tarağıdır.

Bir tarafında daha ince ve sık, diğer tarafında ise daha kalın ve geniş aralıklı bir diş yapısı bulunur. Böylece tek tarakta iki farklı tarama karakteri elde edilir.

Bu klasik form özellikle düz ve hafif dalgalı saçlarda günlük kullanım için uygundur. Çok yoğun, belirgin kıvırcık veya kolay dolaşan saçlarda ise daha geniş ve seyrek dişli modeller tercih etmek daha doğru olabilir. Burada amaç her saç tipine tek bir tarak önermek değil, diş yapısını saçın ihtiyacına göre seçmektir.

Doğal boynuz taraklarımız yalnızca kuru kullanım içindir. Islak veya nemli saçta, duşta ya da yağ, krem ve serum gibi bakım ürünleriyle birlikte kullanılmamalıdır. Sık yapılan kullanım hataları için Kemik Tarakta Sık Yapılan Hatalar yazımıza göz atabilirsiniz.

Standart olanın dışında bir tarak isteyenlere

Temel İbiş × Sorendy serisini her ürünün milimetrik olarak aynı görünmesini isteyen bir anlayışla hazırlamadık.

Tam tersine; kullandığı ürünün nerede ve kim tarafından üretildiğini önemseyen, doğal malzemenin renk ve damar farklılıklarını kusur değil karakter olarak gören ve Türkiye’deki geleneksel boynuz işçiliğini günlük hayatının küçük bir parçası hâline getirmek isteyen müşteriler için bu seri daha anlamlı.

Bir başka ifadeyle, bu tarakların çekiciliği yalnızca işlevinde değil: ustasının belli olmasında, üretildiği yerin belli olmasında ve her parçanın kendine özgü olmasında.

Bu açıdan Temel İbiş üretimi bir tarak, günlük kullanılan bir kişisel bakım ürününün yanında küçük bir zanaat objesi olarak da görülebilir.

Temel Usta’nın atölyesine konuk olun

Temel İbiş’in hikâyesini yalnızca metinle anlatmak yeterli değil. Aşağıdaki mini belgeselde atölyeyi, çalışma ortamını ve boynuz tarak üretiminin arkasındaki dünyayı daha yakından görebilirsiniz.

Bir taraktan biraz daha fazlası

Temel İbiş × Sorendy serisi bizim için yalnızca yeni bir ürün serisi değil.

Sorendy büyürken dünyanın farklı üretim geleneklerini müşterilerimizle buluşturmak istiyoruz. Fakat bunu yaparken kendi coğrafyamızdaki küçük atölyeleri ve yıllar içerisinde edinilmiş ustalık bilgisini görmezden gelmenin doğru olmadığını düşünüyoruz.

Temel Usta’nın tarakları bu düşüncenin somut karşılıklarından biri.

Bir Temel İbiş × Sorendy tarağı satın aldığınızda doğal manda boynuzundan yapılmış bir tarak edinmenin yanında, Ordu’nun Aybastı ilçesinde uzun yıllardır sürdürülen bir üretim geleneğinin bugün yapılmış örneklerinden birine de sahip oluyorsunuz.

Bizim için bu serinin asıl anlamı burada: büyük üreticilerin standardizasyonunun yanında, küçük bir atölyenin el emeğine de yer açmak.

Ve mümkün olduğu sürece Türkiye’de hâlâ üretmeye devam eden ustaların yaptığı ürünleri Sorendy seçkisinin bir parçası hâline getirmek.

Temel İbiş × Sorendy doğal boynuz taraklarını ve diğer kemik tarak modellerimizi inceleyin.

Kaynaklar ve ileri okuma

• Ordu Üniversitesi – Manda Boynuzundan Tarak Yapımı saha çalışması
• Ordu Olgunlaşma Enstitüsü – Temel İbiş saha ziyareti, 2026
• Aybastı Halk Eğitimi Merkezi – Kemik Tarak Atölyesi Projesi, 2026
• Doğu Karadeniz Kültür Envanteri – Boynuzdan Tarak Yapımı

Doğal tarak türlerini birlikte değerlendirmek için Doğal Tarak Rehberi yazımızı da inceleyebilirsiniz.